Менинг қатъий илтимос ва талабларимга қарамасдан, ЎИҲЖни рўхатдан ўтказиш учун Адлия вазирлигига топшириладиган ҳужжатларнинг кичик, аммо муҳим жойларини қонунларга тўғри келмайдиган шаклда тайёрлаб вазирликка топшириб келди ва ҳар сафар аризаси орқага қайтарилди.

У киши ҳам вақтида ўз хатосини тан олиб, яъни сиёсий мардлик кўрсатиб, истеъфога кетмади, биз ўзимиз у кишини четлатиб қўйишга мажбур бўлдик. Мана энди майда-чуйда фисқ-фасодлар билан шуғулланадиган одам даражасига тушиб қолди.

Охирги мисол – Исмоил Дадажоннинг тарихи. У “Бирлик” бўлингандан кейин, асосан Дадахон Ҳасаннинг таъсири остида, “Бирлик” ва “Эрк” ўртасида, ўкки ўт орасида қолди. 2001 йилда у ниҳоят бир тарафни танлади, қарор берди. Мен унга ишондим ва Қўқонликларнинг қаршилигига қарамасдан, уни ўзимга ўринбосар қилишга эришдим. У бир неча йил “Бирлик” учун жуда катта ишлар қилди. “Бирлик” халқ ҳаракатини тиклаш ва “Бирлик” Партияси сифатида ишни давом эттиришда фаол иштирок этти. У ҳам дунёнинг Ўзбекистон билан шуғулланадиган доираларида таниқли сиёсатчига айланди. Кейин янглишди. Режимга қарши курашиш учун ҳамма нарсани қилиш керак фалсафасидан келиб чиқиб, демократликдан диний радикализмга, аниқроғи, ҳизбутаҳрирчиликкка кечди. Мақсади бизни ҳам шу йўлга буриш бўлди. Бунинг учун қаттиқ курашди. Мен ва партия фаолларининг мутлақо кўпчилиги уни қабул қилмаганимиздан кейин, у сиёсий мардлик кўрсатиб партиядан истъфога чиқиши лозим эди. Аммо, мардлик етишмади. Мана энди соғлиги масаласини малзама (ашё, модда) сифатида ишлатиб, сиёсий майдонда чўкиб кетмаслик учун жон-жаҳди билан ҳаракат қилмоқда. Барибир чўкиб кетади, чунки ўзининг аввалги ғояси ва принципларига хоинлик қилди.

Ҳали мантиқий сўнгига келмаган мисоллар ҳам бор. Масалан, Андижон воқеаларидан кейин, юрт ташқарисида яшаётган бир гуруҳ ўзбеклар Саддам Ҳусайиннинг юрт ташқарисидаги ашаддий мухолифи, АҚШнинг катта миқдордаги ёрдамга таянибгига сув юзида юрган Аҳмад Челебининг “Ироқ Миллий Конгресси”дан ўрнак олиб, “Ўзбек Миллий Конгресси” номи остида ташкилот тузишга киришдилар. Биз сайтимизда уларни “ўзбек челебичилари” дея кулги остига олганимиздан кейин, “Демократик Ўзбекистон Конгресси” номи ўртага отилди. Моҳият эса ўзгармади. На бир жиддий ғоя, на бир жиддий асослари бўлмагани учун, биронта иш қилишга улгурмасдан ички жанжаллар гирдобида қолишди. Унинг раҳбари ёки раҳбарларининг тақдири Салой, Алибой ака, Ҳазратқул, Тошпўлат, Ойгул, Толиб ака, Исмоилларнинг тақдири каби бўлади. Улар жараёнлар мантиқий чўкишга етиб боришини кутмасдан сиёсий мардлик кўрсатишса ва кўприклар ёниб битмасдан аввал Ўзбекистонда амалда иш олиб бораётганларга қўшилишса, умумий ишимиз учун фойда бўларди.

Мен бу мисолларни фожеа сифатида кўраётганим йўқ. Аксинча, булар сиёсатда етарлича оддий воқеалар эканлиги, аммо ривожланган жамиятларда хато қилганларни сиёсий мардлик қилиб, истеъфога кетишга мажбур қиладиган механизмлар борлиги, бизда ҳали бундай механизмлар ишламаётгани туфайли, ишимизнинг самарадорлиги озлигини айтмоқдаман.