Москвадаги йиғилиш 2003 йилниннг ноябрь ойида бўлган Тошкентдаги форумни эслатди

Кеча Москвада таниқли рус сиёсатчилари ва сиёсатшунослари Улуғ Октябрь инқилобининг 90 йиллиги арафасида йиғилиш ўтказдилар. Мақсад – сал кам 100 йил аввалгиси каби Россия ҳозир ҳам инқилоб арафасидами, Россияда янги инқилоб бўлиши мумкинми каби саволларга жавоб излаш эди.

Сиёсатчилар асосан Путиннинг мухолифларидан иборат бўлиб, уларнинг ичида “Яблоко” раиси Григорий Явлинский, “Бирлашган фуқоролар фронти” раиси Гарри Каспаров, “Ўнг кучлар иттифоқи” (СПС) лидерларидан Леонид Гозман ва Борис Надеждин ҳамда яна бир қатор майдароқ сиёсатчилар бор эди.

Сиёсатшуносларнинг спектори кенгроқ бўлди. Бу ерда Путиннинг ашаддий тарафдори Глеб Павловский билан бир қаторда унинг танқидчилари Георгий Саттаров, Михаил Делягин ҳамда Ольга Криштановская кабиларни кўриш мумкин эди.

Ҳар ким ўз дардини айтиб йиғлаган мажлисда билдирилган фикрларнинг асосий хулосаси шундан иборат: Россия чуқур сиёсий ва ундан келиб чиқадиган иқтисодий инқироз йўлида бўлса ҳам, 1917 йилда бўлгани каби инқилобни кутмаслик керак.

Мажлиснинг мақсади қарорлар чиқариш эмасди. Мақсад — мухолиф дунё қарашлаи одамларни узоқ вақтдан бери биринчи марта бир ерга тўплаш бўлган.

Москвадаги йиғилиш 2003 йил 10-12 ноябрь кунлари Тошкентда “Бирлик” Партияси раисининг ўринбосари Пўлат Охун раҳбарлигида ўтказилган “Ўзбекистон кеча, бугун, эртага” конференциясини эсга солади. Бу конференцияда сўнгги 10 йил ичида илк марта ўзбек демократлари бир орага келгандилар.

Муҳим бўлгани шуки, конференция қуруқ гап билан битмади ва бутун мухолифат кучларини бирлаштирувчи Давра Кенгаши тузилди. Кейинчалик, ўша пайтдаги нисбатан юмшоқ сиёсий муҳитдан маст бўлган “Эрк” партияси 53-54-чилар фракцияси ва “Озод деҳқоналар” партияси раҳбарларининг айби билан Давра Кенгаши фаолиятини давом эттиролмади.

Шу сабабли, ҳозир кун тартибига мухолиф гуруҳларни бир партияга интеграция қилиш масаласи олиб чиқилмоқда. Майда мухолиф гуруҳлар раҳбарларининг амбицияларини фақат шу йўл билан ошиб ўтиш мумкин.