“Бирлик”чи Васила Иноятнинг 50 йиллик юбилейи

Ўзбек тилига давлат тили мақоми бериш талаби билан “Бирлик” ўтказган ҳамма муҳташам митинглар каби 1990 йил 18 октябрь куни кечкурун Ўзбекистон меҳмонхонаси олдида бўлган митинг ҳам видеога олинган. Ўша видеофильмни кўрган одамнинг диққатини тортадиган бир саҳна бор. Вақт ғира-шира, Каскали ва қалқонлу таёқлар билан қуролланган милиционерлар митингчиларни ўраб олишган бўлиб, уларни меҳмонхона олдидан суриб чиқаришга интилишарди. Шу пайтда ўтрага чиққан ўрта ёшли бир аёл одамларга ўзининг шеърини ўқир экан, “Она тилим олган куним тўй қиламан” деб хитоб қилганда анча-мунча одамнинг кўзига ёш келди.

Ўша кундан эътиборан мамлакатимиз тарихига кирган бу аёл Васила Иноят эди.

Шу куни Васила фақат тарихга эмас, катта сиёсатга ҳам қадам қўйганди. Ҳозир у Ўзбекистонда амалда фаолият кўрсатаётган ягона мухолифат партияси — Бирлик”нинг Бош котиби, Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш “Эзгулик” жамиятининг раиси, бутун дунё танийдиган сиёсий арбоб. Кеча у 50 ёшга кирди.

Васила Тошкентда туғилиб улғайди. 1973 йили ўрта мактабни битиргач, Фанлар Академиясининг Ўсимликлар химияси институтига ишга кирди, айни замонда Тошкент давлат университети Химия факультетининг кечки бўлимида таҳсил олабошлади. 1979 йилда Университетни битирди, кейинчалик Пахта целлюлозаси институтига ўтди.

80-чи йилларнинг охирида “Бирлик” халқ ҳаракатининг фаоллари ҳамма ерда ўзбек тилининг ҳақ-ҳуқуқини ҳимоя қилиш билан машғул эдилар. Улар расмий доираларда ҳам ўзбек тили қўлланиши кераклигини даво қилишар ва ўзбек тилиги давлат тили мақоми бериш талаби билан ёзилган мурожаатномага имзо тўплашарди. Васила ҳам бу ишларга аралашди ва охир-оқибат “Бирлик”нинг фаолига айланди.

Васила Иноят 1990 йилда “Бирлик”нинг Тошкент шаҳар ташкилоти Кенгашига котиб этиб сайлангандан кейин институтдаги ишидан кетди ва ҳаётини профессионал сиёсатчиликка бағишлади.

1992 йили “Бирлик” лидери Абдураҳим Пўлатга қарши ҳукумат тарафидан уюштирлиган суиқасддан кейин президент Каримовнинг номини очиқ айтмасдан, уни қонхўрликда айблаб шеър ёзган Василага қарши жиноий иш очилди ва Тошкент шаҳар суди уни 3 йил озодликдан маҳрум этиш қарорини олди, аммо, ёш болалари борлигини ҳисобга олиб, ҳукм шартлига айлантирилди.

Шу суд жараёнинг ёритиш учун Тошкентга келган “Известия” газетасининг мухбири Марина Лебедева Васила билан яқиндан танишгач, шундай деган эди: “Агар Ўзбекистонда Васила каби 5 аёл бўлса эди, Каримов бу ердан қочиб кетган бўларди.Аммо, минг афсуски, ўзбек аёли бу кунга қадар бир Василани туғибди”. Бундан кейинги воқеалар, хусусан, Андижондаги хунрезлик шуни кўрсатмоқдаки, Маринанинг “минг афсуси” жуда ҳам ўрнида айтлган.

1992-94 йиллари мухолифатга қарши қилинган ҳужумлар натижасида, унинг фаолияти ўта сустлашди. Васила Иноят ҳам жуда кўпчилик “Бирлик” фаоллари каби ҳуқуқ ҳимоячисига айланди. Шу йўл билан мухолифат бутунлай йўқолиш хавфидан қутилди. Бу аср бошларида эса мухолифат қайтадан жонланишга бошлади.

2003 йилда “Бирлик” халқ ҳаракати 10 йиллик танаффусдан кейин биринчи Қурултойини ўтказди, Ҳаракат партияга айлантирлди. Бу ишларни бажаришда Васила Иноятнинг ташкилотчилик қобилияти катта роль ўйнади. У “Бирлик” Партиясининг Бош котиб этиб сайланди.

Васила олдинги йилларда каби шу кунларда ҳам курашда. У Ўзбекистонни диктатурадан қутқариш, мамлакатимизни замонавий демократик давлатга айлантириш учун олиб бораётган фаолиятини ҳормай-толмай давом эттирмоқда.

Унинг ҳамма сафдошлари, биринчи навбатда “Бирлик” ва “Эзгулик” фаоллари оташин курашчини туғилган куни билан чин кўнгилдан табриклаб, унга узоқ умр, сиёсий курашда ғалабалар, оилавий ҳаётда бахт тилайдилар.