O‘zbekiston pasporti Markaziy Osiyoda uchinchi o‘rinda

HARAKAT ushbu ma’lumotlarni e’lon qilar ekan, maqola yakunida O‘zbekiston pasportining xalqaro mavqei va fuqarolarning erkin harakatlanish imkoniyatlari yuzasidan o‘z tahlilini ham taqdim etadi.

4 tilda 199 mamlakatning pasport hisobotlarini e’lon qiladigan Passport Reports platformasi 2026-yil 19-oktabrda tekshirilgan ma’lumotlarida O‘zbekiston pasportini Markaziy Osiyodagi besh davlat orasida uchinchi o‘ringa joylashtirdi. Platformadagi O‘zbekiston pasporti reytingiga ko‘ra, mamlakat pasporti jahon miqyosida 133-o‘rinni egallaydi; harakatlanish ko‘rsatkichi 55 ball, global sayohat qamrovi esa 27,8 foizni tashkil etadi.

55 ball qanday shakllanadi?

Pasport egalari 27 ta yo‘nalishga vizasiz bora oladi. Yana 25 ta yo‘nalishda kelganda viza olish yoki shu toifaga kiritilgan soddalashtirilgan kirish tartibi, 3 ta yo‘nalishda esa elektron sayohat ruxsatnomasi amal qiladi. Shu uch toifaning jami 55 ta yo‘nalishni tashkil etadi. Qolgan 143 ta yo‘nalishga borish uchun oldindan viza talab etiladi. Hisob 198 ta xorijiy yo‘nalishni qamrab oladi; 55 ta yo‘nalish shu miqdorning 27,8 foiziga teng.

Mintaqadagi va tashkilotlardagi o‘rni

Osiyo bo‘yicha 50 ta pasport orasida O‘zbekiston 29-o‘rinda, Markaziy Osiyodagi besh mamlakat ichida esa 3-o‘rinda. Hududiy taqqoslashda Qozog‘iston dunyo reytingida 101-, Qirg‘iziston 129-, Tojikiston 144-, Turkmaniston 164-o‘rinda turibdi. Bu natijalar O‘zbekistonning mintaqaviy ko‘rsatkichini umumjahon o‘rnidan alohida baholash imkonini beradi.

Passport Reportsning tematik reytinglarida mamlakat Islom hamkorlik tashkilotining 57 a’zosi orasida 26-o‘rinda, Shanxay hamkorlik tashkilotining 10 davlati ichida 6-o‘rinda qayd etilgan. Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining 57 ishtirokchisi orasida 55-o‘rinni, prezidentlik respublikasi shaklidagi 57 davlatning pasportlari orasida esa 43-o‘rinni egallagan. Bular jahon reytingidan farqli ravishda faqat tegishli guruh doirasida hisoblangan o‘rinlardir.

Sayohat muddatlari va o‘zaro kirish tartiblari

Vizasiz kirish toifasidagi Malayziyaga safarda 30 kunlik muddat hamda kelish kartasi, Surinamda esa 90 kunlik muddat va turist kartasi nazarda tutilgan. Elektron sayohat ruxsatnomasi toifasida Kot-d’Ivuar uchun 90 kungacha amal qiladigan oldindan ro‘yxatdan o‘tish, Seyshel orollari uchun esa 90 kungacha sayyoh sifatida ro‘yxatdan o‘tish tartibi ko‘rsatilgan. Kambodjada 30 kungacha kelganda viza olish yoki elektron viza yo‘li ham keltirilgan. Bu maxsus hujjat va ro‘yxatdan o‘tish talablari oddiy, shartsiz kirish bilan bir xil emas.

O‘zbekistonning chet el fuqarolariga qo‘llaydigan qoidalari esa boshqa yo‘nalishdagi ko‘rsatkichdir: mamlakatga 95 ta pasport bo‘yicha vizasiz kirish imkoniyati berilgan, 103 ta pasport uchun viza talab qilinadi. Shu asosdagi mehmondo‘stlik reytingida O‘zbekiston 199 davlat orasida 73-o‘rinda.

Masalan, Germaniya fuqarolari O‘zbekistonga 30 kungacha vizasiz kirishi mumkin, O‘zbekiston fuqarolaridan esa Germaniyaga borish uchun oldindan viza so‘raladi. Demak, ikki mamlakat o‘rtasidagi kirish shartlari har ikki yo‘nalishda bir xil emas.

Shengen bo‘yicha hisoblangan faraziy natija

O‘zbekiston Shengen hududiga a’zo emas va amaldagi ma’lumotlarda ushbu hududning 29 ta davlatiga kirish uchun viza talab qilinadi. Agar shu 29 yo‘nalishning barchasiga vizasiz kirish huquqi berilsa, qolgan 198 ta pasportning ko‘rsatkichlari o‘zgarmagan holda hisoblangan faraziy jahon reytingi 88-o‘rin bo‘ladi.

Bunday shartli hisobda O‘zbekistonning harakatlanish ko‘rsatkichi 55 balldan 84 ballga, vizasiz yo‘nalishlari 27 tadan 56 taga yetadi; elektron sayohat ruxsatnomasi bilan kiriladigan 3 ta va kelganda viza yoki soddalashtirilgan tartibdagi 25 ta yo‘nalish o‘zgarishsiz qoladi.

Bu amalda yuz bergan viza siyosati o‘zgarishi emas, 199 pasportning bir xil reyting qoidalari asosida qayta hisoblangan ssenariydir.

Hisoblash mezonlari

Pasport indekslari vizasiz va soddalashtirilgan kirish turlarini turlicha tasniflashi, ularga turlicha ball berishi va teng natijalarni turlicha ajratishi sababli bir-biridan farqli reytinglarni e’lon qilishi mumkin.

Passport Reports esa barcha pasportlarga oldindan belgilangan bir xil o‘lchanadigan mezonlarni tatbiq etadi va ustuvorlik tartibini ochiq ko‘rsatadi: harakatlanish ko‘rsatkichi vizasiz kirish, kelganda viza yoki shu toifadagi soddalashtirilgan kirish tartiblari hamda elektron sayohat ruxsatnomasi bilan kirish mumkin bo‘lgan yo‘nalishlar yig‘indisidan iborat.

Reytingda avval ushbu umumiy ball, tenglik bo‘lsa ketma-ket vizasiz kirish yo‘nalishlari soni, elektron sayohat ruxsatnomalari soni va kelganda viza yoki tegishli soddalashtirilgan kirish yo‘nalishlari soni taqqoslanadi. To‘rtala ko‘rsatkich ham teng bo‘lsa, pasportlar bir o‘rinni bo‘lishadi.

Bunday oldindan ma’lum va hammaga bir xil qo‘llanadigan tartib taqqoslashning izchilligi, adolatliligi va shaffofligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Manba: Passport Reports

---

HARAKAT tahlili: Pasport kuchi nimani anglatadi?

O‘zbekiston pasportining Markaziy Osiyoda uchinchi o‘rinda turishi bir savolni o‘rtaga qo‘yadi: nima uchun O‘zbekiston fuqarolarining xorijga erkin safar qilish imkoniyatlari Qozog‘iston va Qirg‘iziston fuqarolarinikidan cheklanganroq?

Pasportning xalqaro mavqei faqat vizasiz borish mumkin bo‘lgan davlatlar soni bilan belgilanmaydi. U mamlakatning tashqi siyosati, xalqaro munosabatlari, migratsiya jarayonlari va boshqa davlatlar bilan o‘zaro ishonchiga ham bog‘liq.

Ayniqsa, bir holat e’tiborga molik: O‘zbekiston Germaniya fuqarolariga vizasiz kirish imkonini beradi, ammo O‘zbekiston fuqarolari Germaniyaga borish uchun hali ham viza olishga majbur.

Albatta, viza tartibi har bir davlatning mustaqil qarori. Lekin O‘zbekiston tashqi siyosatining muhim vazifalaridan biri o‘z fuqarolari uchun ham shunday imkoniyatlarni kengaytirish bo‘lishi kerak.

Davlatning xalqaro obro‘si uning fuqarolari dunyo bo‘ylab qanchalik erkin harakatlana olishida ham namoyon bo‘ladi.